Cfarë eshte pana ?

Pana eshte nje lloj i ajkes se qumeshtit.

Pana ka përkthimin në shqip ajkë ose mazë.Por shumë nga ne mund të ngatërrohen me këtë përkthim. Eshtë e vërtetë që pana është pjesa e ajkës së qumështit, por nuk mund ta marrim në kushtet e shtëpisë duke zier thjesht qumështin. 

Pana është një nënprodukt i qumështit që karakterizohet nga përmbajtja e madhe e yndyrës. Ajo nxirret nga qumështi me një proçes centrifugimi që ndan molekulat e yndyrës nga pjesa tjetër e lëngshme e qumështit. Në një litër qumësht nxirret rreth 35 gramë yndyrë.

Pana gjen një përdorim të gjerë në kuzhinë. Ekziston pana e freskët e cila ka një skadencë të shkurtër. Mund ta përdorim si për receta të ëmbla ashtu dhe për ato të kripurat. Kur e rrahim me rrahësin elektrik, bëhet si shkumë dhe e përdorim për ëmbëlsira të ndryshme. Këtë lloj pane mund ta përdorim edhe pa e rrahur duke e shtuar në shumë salca për makarona e jo vetëm.

Ekziston pastaj edhe pana e kuzhinës që është e konservuar dhe ka një skadencë disa mujore. Këtë lloj pane mund ta rrahim me rrahësin elektrik, e përdorim vetëm në receta të kripura.

Në Shqipëri ky nënprodukt i qumështit njihet më shumë me emrin pana sesa ajkë ose mazë. Për këtë arsye edhe ne kur shkruajmë përbërësit e recetave e shkruajmë me emrin pana.

Cfare eshte Obeziteti?

Obeziteti. Cfare Eshte?

Shume njerez vuajne nga obeziteti, por qe ta parandalojme ate apo ta tejkalojme duhet te mesojme ne fillim se cfare eshte obeziteti.

Cfare eshte obeziteti ?Semundja e shekullit te XXI.

Obeziteti konsiderohet një situate jonormale, ku ka depozitim te tepërt te yndyrës ne trup. Kjo ndodhe nga marrja e tepert te e ushqimit, dmth te energjisë te tepërt.
Për të vlerësuar gjendjen ushqyese të trupit dhe te obezitetit, përdorim Body Mass Index ( BMI ).

BMI = Pesha / Gjatesia2 ( Kgr/m2 )

Nje person klasifikohet mbipeshe kur BMI eshte midis 25 – 30 ndersa si obez nese eshte ≥ 30.
Per shembull nje person qe eshte 97kg dhe gjatesi 1,76, ka BMI 31,3…eshte obez !

Klasifikimi
BMI
Nënpeshe
<18 br="">Peshe normale
18,50 - 24,99
Mbipeshe
25,00 – 29,99
Obez
>30
Klasifkimi i te rriturve ne baze te BMI

Cfare eshte obeziteti? Semundja qe vret.

Nga vjen obeziteti?

Etiologjia e obezites eshte shumefaktor, por shkaku themelor eshte ngrenja e tepert...Obezita mund ti ndodhe te gjitheve. Megjitheate disa grupe jane me shume ne rrezik te behen te obez. Faktore te tjere qe lidhen me obezen jane :

• Stresi, lodhja, trishtimi
• Mosha
• Disa ilace
• Çrregullime hormonale
• Nderprerja e pirjes se duhanit ( kjo nuk do te thote qe te pini duhanin, perkundrazi )
• Mbajta e kileve te teperta te shtatzanise
• Trashëgimia
•

Cfare semundje dhe problme shendetesore shkakton dhe rendon obeziteti ?

Obeziteti eshte nje situate shume renduese per shendetin dhe eshte e lidhur me shume semundje :

• Zemra ( infrakt ne zemer )
• Sistemi i eneve te gjakut ( tensioni i gjakut, athirosklirosis )
• Sistemi I frymemarrjes ( syndrome kufizues, apnea ne gjume )
• Sistemi hepato-temth ( gure ne melci, dhjamth ne melci )
• Hormone dhe funksionet metabolike ( diabet, kolisterol etj )
• Funksioni i veshkave
• Nyejt dhe muskujt
• Lekure
• Rrezik kirurgjikale
• Crregullime riprodhuese dhe funksione seksuale
• Crregullime psikollogike dhe sjellje shoqerore …etj
•

Si mundet njerezit obezit te humbasin kilet e teperta ?

E para duhet te vendosin me siguri qe duan te humbasi kilet, ti nenshrohet nje seri analizave laboratike te gjakut ( p.sh kolisterol, hormonale etj ) per te indetifikuar shkakun e obezites dhe pastaj ti drejtohet nje dietologu i cili do pergatisi nje diete ne nevojat dhe zakonet e pacientit

Ndihme te madhe mund te ju ofrojne keto rregulla – keshilla :

• Ndiqni nje diete me te gjitha grupet e ushqimeve e bazuar me rekomandimet e dietes mesdhetare. Perjashtoni ushqime qe kane shume yndyra dhe sheqer.
•
• Zgjidhni dhe perdorni produkte me pak sheqer ( produkte light ). Pakesoni sheqerin e thjeshte, sheqerin ne embelsirat, pijet me gaze, lengjet nektar. Sa me rralle ne dieten tuaj aq me mire.
•
• Zgjidhni dhe perdorni qumesht dhe kose me pak indyre 1,5 – 2 %
•
• Mos perdorni produkte me shume kripe per shembull : snack, arra dhe bajame me kripe , sallamra dhe djathe te kriposura. Shume kripe lidhet me tensionin e larte, me semundje zemre etj
•
• Perdorni 5 rracjone fruta dhe perime cdo dite te fresketa e te kohes. 1 rracjon frute = 1 molle ose portokalle ose dardhe mesatare. 1 rracjon perimesh = 1 flixhane nes kafeje domate ose kastravec etj
•
• Vaji kryesor per gatesen tuaj duhet te jete vaj ulliri. Mos perdorni shume gjalpe dhe vajra te tjera. Konsmoni peshke 1-2 here ne jave te cilet kane omega3
•
• Perdorni «drithë» qe kane fibra. Drithë ( carbohydrates) me fibra jane makaronet, orizi, patate, pulse por te gatuara me pake vaje
•
• Pakesoni konsumimin e alkoolit
•
• Te beni stervitje cdo dite. 20- 30 min ecje ju ndihmon te keni nje peshe ideale.
•
• Pini uje…shume uje 8 – 10 gota te pakten cdo dite
•

Ilacet dhe operacionet jane efektive per trashjen ?

Ilacet qe perdoren per trajtimin e obezites fshehin shume rreziqe per shendetin e njeriut. Nuk ndihmojne per uljen e yndyres te trupit, perkundrazi sjellin probleme.

Operacionet kirurgjike eshte metoda e fundit per trajitmin e obezites dhe duhet te kene BMI ≥ 35 por jane te lidhura me semunderi dhe vdekshmeri

Dieta me e mire dhe e vetmja me rezultate reale dhe te perhershme eshte dieta e ekuilibruar qe furnizon trupin me kalorite e duhuara duke kombinuar te gjitha ushqimet por me sasi te vogela !!!

Cfare eshte kanceri ? Cfare eshte kanceri i qafes se mitres ?

Çfarë është kanceri i qafës së mitrës dhe cilat gra rrezikohen

Çfarë është kanceri i qafës së mitrës?
Kanceri i qafës së mitrës është një tumor që formohet në qafën e mitrës së gruas. Ai renditet i dyti mbas kancerit të gjirit, por ka një vdekshmëri më të lartë. Në Europë, çdo vit rreth 60.000 gra preken nga kanceri i qafës së mitrës dhe gati gjysma e tyre vdesin prej tij. Një nga arsyet për këtë situatë është se shumë gra nuk kanë njohuritë e duhura për mënyrat e parandalimit.
Në Shqipëri kanceri i qafës së mitrës për bën gati gjysmën e rastiste me tumore malinje që prekin aparatin gjenital femëror dhe në pjesën më të madhe të rasteve kapet në faza mjaft të avancuara.

Cili është shkaktari kancerit të qafës së mitrës?
Kanceri i qafës së mitrës është pothuaj i vetmi për të cilin njihet shkaktari kryesor i tij. Shkaktari kryesor i kancerit të qafës së mitrës është uman Papilom a Virus ose HPV. Ka më shumë se 100 tipe të virusit HPV, por vetëm një pjesë prej tyre janë viruse me rrezik të lartë dhe shkaktarë të kancerit të qafës së mitrës. HPV është një virus i cili mbasi hyn në organizëm mbetet aty i fshehur me vite pa dhënë asnjë shenjë sëmundjeje.
HPV përhapet nëpërmjet kontakteve seksuale dhe është më i zakonshëm në grup moshat e reja të cilat janë seksualisht aktive.
Rreziku i infektimit rritet me shtimin e numrit të partnerëve seksualë. Femrat që bëhen seksualisht aktive në një moshë të re, që kanë shumë partnerë seksualë apo partnerët e të cilave kanë të tjerë partner seksual janë në rrezik më të madh.

Cilat femra rrezikohen prej kancerit të qafës së mitrës?
Çdo grua mund të preket nga kanceri i qafës së mitrës. Por një femër është më e rrezikuar për tu prekur nëse:
-Ka filluar herët aktivitetin seksual
- Ka partnerë seksual të shumtë
- Ka partnerë të cilët kanë apo kanë patur shumë partnere seksuale
- Ka një infeksion nga virusi i papilomës njerëzore – HPV
- Ka apo ka patur një infeksion seksualisht të transmetueshëm
- Nëna, motra apo gjyshja e tyre ka patur kancer të qafës së mitrës
-Ka patur shtatzëni të shumta
-Ka imunitet të ulët

Si mund të mbrohesh nga kanceri i qafës së mitrës?
Kanceri i Qafës së mitrës është i vetmi kancer për të cilin shkenca tashmë e di me saktësi se çfarë duhet bërë për të parandaluar pothuajse çdo rast:
• Vaksinimi me vaksinën kundër virusit HPV
• Bërja rregullisht e PapTestit.
Çdo femër duhet ta dijë këtë gjë! Vaksinimi me vaksinën kundër virusit HPV dhe bërja rregullisht e PapTestit parandalojnë gati 90% të rasteve me kancer të qafës së mitrës.

Çfarë është vaksina kundër HPV-së?
Falë arritjeve të shkencës, sot është prodhuar një vaksinë e cila të mbron nga infektimi me virusin HPV. Vaksina siguron një mbrojtje të lartë për dy tipet e virusit HPV, që janë shkaktarët më të shpeshtë të kancerit të qafës së mitrës. Për fat të mirë, vaksina sot gjendet edhe në rrjetin farmaceutik shqiptar. Vaksina rekomandohet të bëhet përpara fillimit të aktivitetit seksual, pra përpara infektimit me virusin HPV. Mosha e rekomanduar është ajo midis moshës 10-26 vjeç. Por edhe të gjitha femrat mbi këtë moshë mund të vaksinohen nëse janë akoma të painfektuara në momentin e bërjes së vaksinës. Organizata Botërore e Shëndetësisë ka rekomanduar futjen e kësaj vaksine në kalendarin bazë të vaksinimit për femrat. Vaksinimi e ul rrezikun e kancerit të mitrës por nuk e eliminon nevojën e bërjes së Pap Testit.

Çfarë është PAP Testi?
Pap Testi është një test i shpejtë, i thjeshtë, i padhimbshëm, që zgjat vetëm pak minuta, por që mund të shpëtojë jetën! Pap Testi bëhet për të treguar nëse një femër ka apo jo kancer të qafës së mitrës. Nga momenti i shfaqjes së qelizave jo normale në qafën e mitrës deri në shfaqjen e plotë të kancerit të qafës së mitrës duhen shumë vjet, rreth 10 deri në 20 vjet. Fatmirësisht koha e gjatë e zhvillimit të këtij lloj kanceri i jep mundësinë një femre ta kapi në kohë atë, nëse kontrollohet rregullisht. Nëse një femër kontrollohet rregullisht, pra bën pap teste të rregullta, mund ta kapi në kohë kancerin e qafës së mitrës, atëherë kur trajtimi bëhet më i lehtë dhe shanset për kurimin e tij janë shumë më të mëdha. Është e rëndësishme që të gjitha gratë ta bëjnë rregullisht Pap Testin, si pjesë e kujdesit të zakonshëm për shëndetin e tyre. Rekomandimet për kryerjen e Pap Testit janë të ndryshme. Disa rekomandojnë kryerjen e Pap Testit çdo 1-3 vjet.

Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë rekomandohet:
Të gjitha femrat e moshave nga 21 deri në 65 vjeç duhet të kryejnë PapTestin rregullisht!

Si kryhet Pap Testi?
Pap testi kryhet ambulatorisht në një klinikë apo spital. Rreth 2 ditë para kryerjes së Pap testit duhen shmangur dushet vaginale, përdorimi i suposteve vaginale, kremrave spermicid, sprajtit dedorant vaginal si dhe shmangia e marrëdhënieve seksuale, mbasi të gjitha këto ndikojnë në rezultatin e Pap Testit. Gjithashtu, kryerja e Pap testin bëhet jo në periudhën menstruale, por disa ditë larg menstruacioneve.

Ndërkohë që gruaja shtrihet tek shtrati i vizitës, mjeku merr një sasi qelizash prej qafës së mitrës me një furçë të vogël që është posaçërisht për këtë. Materiali më pas dërgohet në laborator për tu parë nga mjekë specialistë. Përgjigjja jepet mbas rreth 2 javësh. Është e rëndësishme për një grua të diskutojë rezultatet e PAP testit me mjekun.

Nëse rezultati i PAP Testit është normal, rreziku për kancer të qafës së mitrës është i ulët. Por edhe nëse rezultati i PAP Testit është normal, gruaja nuk duhet ta ndërpresë bërjen e Pap Testit por duhet të vazhdoj rregullisht bërjen e tij çdo 1 – 3 vjet. Nëse rezultati i PAP Testit del jo normal, do të thotë që disa qeliza jo normale janë gjetur në qafën e mitrës, por kjo nuk do të thotë gjithmonë që janë kanceroze.

Është e rëndësishme të mbajmë mend se qelizat jo normale jo gjithmonë bëhen kanceroze. Në disa raste pjesët jo normale duhen hequr që të mos kthehen në kancer. Kjo gjë kërkon një trajtim të thjeshtë në spitalin gjinekologjik dhe nuk kërkon që ju të shtroheni. Ky trajtim nuk ndikon në jetën seksuale apo në mundësinë për të patur fëmijë.

Nëse Pap Testi tregon një dyshim apo gjendje jo normale mjeku kërkon të përsëritet testi mbas 6 muajsh a po të kërkojë të kryen ekzaminime të tjera shtesë si kolposkopi po biopsi. Biopsia është e vetmja mënyrë e sigurtë për të përcaktuar nëse qelizat jo normale kanë lidhje me kancerin.

Cfare eshte epilepsia?

krize epileptike duke ndodhur

 

Informacion mbi semundjen e epilepsise, krizat epileptike.

Epilepsia ose semundja e tokes eshte nje crregullim neurologjik kronik i karakterizuar nga kriza te paprovokuara dhe te vazhdueshme. Keto jane paqendrueshmerira elekrtike ne tru te cilat fillojne nga mungesa e shkruter e vemendjes ne dredhje te muskujve apo deri ne konvulsione te renda dhe te tejzgjatura. Rreth 50 milione njerez ne te gjithe boten kane epilepsi dhe 90% e ktyre personave jetojne ne rajonet ne zhvillim sipas te dhenave nga Organizata Boterore e Shendetit.

Nje person diagnostikohet me epilepsi kur ka kaluar dy ose me shume kriza. Keto kriza epileptike jane nje ndryshim i shkurter ne aktivitetin normal te trurit. Krizat epileptike jane shenjat kryesore te epilepsise. Disa kriza mund te ngjajne sikur i semuri fikson shikimin per kohe te gjate diku. Ka edhe kriza te cilat shoqerohen me renien e personit pertoke dhe fillon te dridhet i gjithe trupi duke humbur vetedijen se cfare po ndodh perreth.

Sa kohe zgjat nje krize epilepsie?

Zakonisht krizat e epilepsise variojne nga disa sekonda ne disa minuta sipas llojit te krizes.

Ndonjehere eshte e veshitre te thuhet se kur personi epileptik po peson nje krize. Personi epileptik ne kete rast mund te duket konfuz ose sikur po fikson shikimin ne boshllek. Rasti me i lehte per ta kuptuar eshte kur ato bie dhe dridhen. Zakonisht epilepsia mund te shoqerohet dhe me shkume nga goja.

Krizat epileptike i kategorizojme ne ty grupe, ne krizat e pergjithshme te cilat prekin te dyja anet e trurit dhe ato te pjesshme qe prekin vetem nje zone te tij. Nje person me epilepsi mund te perjetoje me shume se nje lloj krize.
Por, krizat jo gjithmone jane simptoma te epilepsise, pasi ato mund te ndodhin edhe si pasoje e disa problemeve te tjera mjeksore si ethe te larta, niveli i ulet i sheqerit ne gjak dhe perdorim i alkoli apo drograve.
Disa nga shkaqet me te shpeshta te epilepsise jane
mbytja, tumori ne tru, infeksioni i trurit, demtim traumatik ne tru ose demtim ne koke, humbja e oksigjenit ne tru si psh gjate lindjes, crregullime gjenetike si psh simptoma Down apo semundje te tjera neurologjike si psh semundja e Alzheimerit.

Kuriozitete per Bill Gates.

Pasuria e Bill Gates.
Me kaq pasuri të madhe që ka, Bill Gates përbën një shtet më vete. Në shkrimin e mëposhtëm po ju paraqesim disa hollësi interesante rreth pasurisë së tij.

1. Bill Gates fiton 250 dollarë çdo sekondë, pra 20 milion dollarë në ditë dhe 7.8 miliardë dollarë në vit!

2. Nëse do t’i bien 1000 dollarë në tokë, nuk do ta marrë mundimin të përkulet e t’i marrë, pasi do t’i ketë fituar brenda 4 sekondave.

3. Borxhi kombëtar i SHBA-së është rreth 5.62 triliardë dollarë. Nëse do ta shlyente Bill Gates, do t’i merrte më pak se 10 vjet!

4. Me pasurinë që ka, Gates mund t’i dhurojë çdo banori të planetit 15 dollarë dhe t’i teprojnë për vete 5 milion dollarë.

5. Michael Jordan është sportisti i paguar më shtrenjtë në SHBA. Nëse nuk do kryente asnjë shpenzim, as për ushqim dhe do të mblidhte pagën e tij vjetore, pra 30 milion dollarë, do t’i duheshin 277 vjet që të bëhej aq i pasur sa është Bill Gates sot.

6. Nëse Gates do të ishte shtet, atëherë do i renditej i 37-ti në listë si shteti më i pasur në rruzullin tokësor.

7. Nëse gjithë pasurinë e tij Bill do ta kthente në monedha 1 dollarëshe, atëherë mund të ndërtonte një rrugë nga Toka për në Hënë plot 14 herë (si edhe kthimin. Por për t’u ndërtuar do të duhej që për 1.400 vjet të punohej pa ndërprerje dhe të përdoreshin 713 aeroplanë Boeing 747 për transportin e monedhave.

8. Nëse supozojmë se Bill Gates do të jetojë edhe 35 vjet të tjerë, atëherë i bie që të shpenzojë 6.78 milion dollarë në ditë, që t’i mbarohet pasuria që ka.

9. Nëse përdoruesit e Microsoft Windows do të merrnin 1 dollar sa herë që kompjuteri i tyre bllokohej, atëherë Bill Gates do të kishte falimentuar brenda 3 viteve!!!

•